Zirkonyum Diş Kaplama Nedir, Kaç Yıl Gider? Zararları ve Yapılışı

Telefonundaki düğün fotoğraflarını tek tek kaydırıp gösterdi. Hepsinde aynı poz: sol eli ağzının önünde. "On yıldır böyle çıkıyorum hocam. Ön dişlerdeki kaplamaların dibi kapkara." Baktık. Gençken yapılmış metal destekli porselen kronlar, diş eti biraz çekilince kenarlarında o tanıdık gri çizgiyi vermişti. Kaplamaların kendisi sağlamdı aslında. Sorun, bir milimetrelik o koyu hattı herkesin görmesiydi.

Zirkonyum diş kaplama bugün muayenede en çok sorulan tedavilerden biri. Sorular da hep aynı: Zirkonyum nedir, kaç yıl gider, dişler kesilir mi, zararı var mı, porselenden farkı ne? Hepsine tek tek, koltukta anlattığımız gibi cevap vereyim. Kim için doğru seçim, kim için gereksiz bir masraf, onu da saklamadan.

Zirkonyum Kaplama Nedir?

Zirkonyum oksit, beyaz renkli, çok sert bir seramik. Tıpta kalça protezinden implant parçalarına kadar uzun yıllardır kullanılıyor. Diş hekimliğinde ise dişin üstüne geçen kaplamanın (kron) iskeletini ya da tamamını oluşturuyor. Eski tip kaplamalarda porselenin altında metal bir alt yapı vardı. Zirkonyumda metal yok. Işık dişin içinden geçebiliyor, bu yüzden kaplama doğal dişe çok daha yakın görünüyor.

Hastalar arasında "zirkon diş", "zirkonyum porselen", "zirkonyum taç" gibi farklı isimlerle anılıyor; hepsi aynı şeyden bahsediyor. Tek bir dişe yapılabildiği gibi, eksik dişin yerine komşu dişlerden destek alan bir köprü ya da implant üzerine üst yapı olarak da yapılabiliyor.

Monolitik ve katmanlı zirkonyum

Bilmeniz gereken ince bir ayrım var. Monolitik zirkonyum tek parçadır, bloktan oyulur ve boyanır. Çok dayanıklıdır, arka dişler ve diş sıkan hastalar için idealdir. Katmanlı zirkonyumda ise zirkonyum alt yapının üzerine el ile porselen katlar eklenir. Işık oyunları daha zengindir, ön dişlerde estetik daha incelikli olur; ama porselen tabakada küçük kopmalar görülme ihtimali biraz daha yüksektir. Son yıllarda gelen yarı saydam zirkonyumlar bu iki dünyanın arasını epey kapattı.

Zirkonyum mu, Metal Destekli Porselen mi, E.max mı?

Muayenede en çok bu karşılaştırma isteniyor, kısa bir tabloyla özetleyeyim. Tablodaki her satır genel bir eğilimi gösterir; sizin ağzınız için hangisinin uygun olduğu dişin konumuna, rengine ve kapanışınıza göre değişir.

Özellik	Zirkonyum	Metal destekli porselen	Cam seramik (e.max)
Metal içerir mi?	Hayır	Evet	Hayır
Işık geçirgenliği	Orta ile iyi arası	Düşük	Çok iyi
Diş eti kenarında gri çizgi	Olmaz	Zamanla görülebilir	Olmaz
Dayanıklılık	Çok yüksek	Yüksek	İyi
En uygun bölge	Ön ve arka dişler, köprüler	Arka dişler, uzun köprüler	Ön dişler, tek kronlar
Diş sıkan hastada	Gece plağıyla uygun	Porselen kopabilir	Dikkatli seçilmeli

Kısaca: ön bölgede tek dişte en doğal görünüm çoğu zaman cam seramik taç ile elde edilir. Köprü gerekiyorsa, arka dişlerdeysek ya da hasta gece dişlerini sıkıyorsa zirkonyum öne çıkar. Metal destekli porselen bugün hâlâ geçerli bir seçenek, özellikle uzun köprülerde; sadece estetik beklentisi yüksek bölgede ilk tercihimiz olmuyor.

Kimlere Zirkonyum Kaplama Yapılır, Kimlere Yapılmaz?

Zirkonyum güzel bir malzeme ama her dişe çözüm değil. Bizim kaplama önerdiğimiz tipik durumlar şunlar:

• Büyük dolgusu olan, duvarları incelmiş ve kırılma riski taşıyan dişler.
• Kanal tedavisi görmüş, çok madde kaybetmiş azı dişleri.
• Kırık, aşınmış ya da şekli bozuk dişler.
• Eski metal destekli kaplamaların yenilenmesi.
• Eksik dişin köprüyle ya da implant üstü kronla tamamlanması.
• Beyazlatmaya cevap vermeyen, içten gelen ağır renk bozuklukları.

Şimdi de dürüst kısma gelelim. Sağlam, dolgusuz, sadece biraz sarı diye 20 dişi birden kaplatmak isteyen gençlerle sık karşılaşıyoruz. Sosyal medyada gördükleri bembeyaz gülüşü istiyorlar. Bu dişlerde önce diş beyazlatma konuşulur, form sorunu varsa çok daha az diş dokusu kaldıran laminate veneer. Kaplama için kesilen diş bir daha eski haline dönmez. Bunu bilerek karar vermek gerekiyor.

Aktif diş eti iltihabı olan hastada da önce diş eti tedavisi yaparız. Kanayan, şiş diş eti üzerine alınan ölçü yanlış olur, kaplamanın kenarı ya açıkta kalır ya da diş etini tahriş eder. Sürmesi tamamlanmamış, sinir odası hâlâ büyük olan çok genç hastalarda da acele etmeyiz.

Zirkonyum Kaplama Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

1. Muayene, röntgen ve renk seçimi

Önce dişlerin ve köklerin röntgenine bakarız. Altta çürük, iltihaplı bir kök ya da tedavi bekleyen diş eti varsa kaplamadan önce onlar çözülür. Sonra renk seçimi. Bunu mümkünse gün ışığında, makyajsız ve dişleri fırçalanmış halde yapıyoruz; floresan altında seçilen renk sokakta başka görünebilir.

2. Diş hazırlığı: dişler kesilir mi?

Evet, kesilir. Kaplamaya yer açmak için dişin çevresinden yaklaşık 1 ile 1,5 milimetre aşındırılır. Lokal anestezi altında yapılır, hissedilen şey titreşim ve su. "Dişlerimi sivri kazık gibi mi yapacaksınız?" diye korkanlara şunu söylüyorum: modern hazırlıkta diş küçülür ama şeklini korur, kazığa dönmez.

3. Ölçü: klasik ya da dijital

Klasik yöntemde silikon esaslı ölçü maddesi dolu bir kaşık birkaç dakika ağızda bekler. Bulantı refleksi güçlü olan hastaların en sevmediği an budur. Dijital yöntemde ise ağız içi tarayıcı dişlerin üç boyutlu görüntüsünü saniyeler içinde bilgisayara aktarır. İkisi de iyi sonuç verir; önemli olan ölçünün diş eti kenarını net yakalamasıdır.

Ölçünün ardından aynı seansta geçici kaplamalar takılır. Kimse kliniğe kesilmiş dişlerle dönmez. Geçiciler birkaç günlüktür; yapışkan ve sert şeylerden uzak durmak yeter.

4. Laboratuvar: tasarım, frezeleme, fırın

Kaplama bilgisayarda tasarlanır, frezeleme cihazında zirkonyum bloktan oyulur ve yüksek ısıda fırınlanır (sinterleme). Bu aşamada malzeme bir miktar küçülür ve asıl sertliğine kavuşur. Sonra işin sanat kısmı gelir: teknisyen renk geçişlerini, kesici kenardaki hafif şeffaflığı, yüzeydeki ince dokuyu elle verir. İyi bir kaplamayı fotoğrafta ayırt edilmez yapan şey çoğu zaman bu son rötuşlardır.

5. Prova ve yapıştırma

Kaplamalar ağızda denenir. Renk, boy, kapanış, konuşurken "s" sesinin çıkışı... Hepsine birlikte bakarız. Aynayı elinize verip "beğenmediğiniz bir şey var mı?" diye sorduğumuz an burasıdır, lütfen çekinmeden söyleyin. Yapıştırıldıktan sonra değiştirmek çok daha zor. Her şey yerine oturunca kaplamalar özel simanla kalıcı olarak yapıştırılır.

Zirkonyum kaplama kaç günde biter?

Altta tedavi gerektiren bir sorun yoksa süreç genellikle bir hafta civarında, iki ya da üç seansta tamamlanır. Şehir dışından ya da yurt dışından gelen hastalarda randevuları bu bir haftaya sıkıştıracak şekilde planlıyoruz. Kanal tedavisi, diş eti tedavisi ya da implant gerekiyorsa takvim doğal olarak uzar.

Zirkonyum Kaplama Kaç Yıl Gider?

İyi planlanmış, kenar uyumu doğru ve düzenli bakılan zirkonyum kaplamaların 10 ile 15 yıl, çoğu zaman daha da uzun süre ağızda kaldığını görüyoruz. Ama size bir sır vereyim: zirkonyum kaplama nadiren kendisi biter. Biten genellikle altındaki diştir. Kaplamanın kenarında başlayan bir çürük ya da çekilen diş eti, kaplamayı değiştirmeyi gerektiren asıl nedendir. Yani ömrü belirleyen malzemeden çok sizin fırçanız ve diş ipiniz.

Ömrü kısaltan alışkanlıklar da belli. Dişle fındık kırmak, şişe kapağı açmak, kalem ve tırnak yemek, gece farkında olmadan diş sıkmak. Son madde çok önemli; diş sıkan hastada şeffaf bir gece plağı hem kaplamaları hem de karşı dişleri korur.

Zirkonyum Kaplamanın Zararları Var mı?

Malzemenin kendisi vücut dostudur. Metal içermediği için metal alerjisi yapmaz, ağızda metalik tat bırakmaz, diş etinde morarmaya yol açmaz. MR çektirecekseniz de kaplamalarınız sorun çıkarmaz. "Zararı" diye sorulan şeylerin çoğu aslında malzemeden değil, uygulamadan kaynaklanır. Açık açık yazayım:

• Diş kesimi geri dönüşsüzdür. Gereksiz yere sağlam dişe kaplama yapmamak bu yüzden önemli.
• Geçici hassasiyet. Canlı dişlerde ilk günlerde soğuğa karşı hassasiyet olabilir, genellikle kendiliğinden geçer.
• Sinir tepkisi. Çok derin hazırlanan ya da zaten büyük dolgulu canlı dişlerde seyrek de olsa sinir iltihaplanır ve kanal tedavisi gerekebilir.
• Uyumsuz kenar. Kenarı taşkın ya da açık kalan kaplama, diş etinde kanama, koku ve çürüğe zemin hazırlar.
• Pürüzlü yüzey. Cilası iyi yapılmamış zirkonyum karşı dişi aşındırabilir. İyi parlatılmış yüzeyde bu risk çok düşüktür.

Diş eti çekilmesi olan hastalara ayrı bir not: kaplama kenarı diş etinin hemen altına yerleştirilir. Diş eti yıllar içinde çekilirse kenar görünür hale gelebilir. Zirkonyumda bu kenar beyazdır, gri değildir; yine de önlemek için diş eti çekilmesinin nedenlerini bilmekte fayda var.

Zirkonyum Kaplama Sonrası Bakım

Yapıştırmanın olduğu gün uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin, gerisi serbest. İlk birkaç gün çiğnerken "yeni bir şey var" hissi olur, dil yeni şekle hızla alışır. Kapanışta bir yer yüksek geliyorsa beklemeyin, bir haftayı geçirmeden gelin; beş dakikalık bir ayarla çözülür.

Günlük bakım doğal dişten farksız, hatta biraz daha titiz. Günde iki kez yumuşak fırça, akşamları diş ipi, köprü varsa altını temizlemek için ara yüz fırçası ya da ağız duşu. Altı ayda bir kontrol ve diş taşı temizliği. Diş etiniz kanıyorsa bunu görmezden gelmeyin; neden olduğunu diş eti kanaması yazısında anlattık.

Bir de beyazlatma meselesi: zirkonyum kaplama renk değiştirmez, beyazlatmayla da açılmaz. Diğer dişlerinizi beyazlatmayı düşünüyorsanız sırayı ters çevirin. Önce beyazlatma, renk iki hafta otursun, sonra kaplamanın rengi seçilsin.

Zirkonyum Kaplama Yaptırmadan Önce Hekiminize Sorun

Muayeneden çıkarken kafanızda soru işareti kalmasın. Hastalarımıza "bunları sormadan karar vermeyin" dediğimiz kısa bir liste var. İyi bir hekim bu sorulardan rahatsız olmaz, tersine sevinir.

1. Bu dişe gerçekten kaplama mı gerekiyor, yoksa dolgu, laminate ya da beyazlatma yeterli mi?
2. Kaç dişe ve neden? Her dişin gerekçesi ayrı ayrı anlatıldı mı?
3. Kaplamadan önce kanal, diş eti ya da çürük tedavisi gereken diş var mı?
4. Monolitik mi katmanlı mı yapılacak, bu seçim benim dişlerim için neden uygun?
5. Renk seçimi nasıl yapılacak, provada değişiklik isteyebilir miyim?
6. Gece diş sıkıyor muyum, gece plağına ihtiyacım var mı?
7. Kontrol randevuları ne sıklıkla olacak, kaplamayla ilgili bir sorun olursa kime ulaşacağım?

Bir de şunu ekleyeyim: "Tek seansta 20 diş" gibi hızlı vaatlere temkinli yaklaşın. Ölçü, prova ve ayar için ayrılan zaman, kaplamanın on yıl sonra nasıl duracağını belirleyen zamandır. Acele edildiğinde ilk zarar gören çoğu zaman diş eti kenarıdır. Orası da affetmez.

İmplant üstü zirkonyum

İmplantın üzerine yapılan kron da çoğunlukla zirkonyumdur. Burada kaplama doğal bir dişe değil, implantın üzerindeki bağlantı parçasına oturur. Kesilecek bir diş yoktur, çürüme riski de yoktur; ama diş eti ve kemik sağlığı aynı titizlikle korunmalıdır. İmplant sürecinin ayrıntıları implant tedavisi sayfamızda.

Tek Diş mi, Köprü mü, Gülüş Tasarımı mı?

Tek bir kırık diş için tek kaplama yeterlidir. Eksik bir diş varsa iki seçenek konuşulur: komşu dişlere kaplama yapıp aradaki boşluğu köprüyle kapatmak ya da boşluğa implant koyup üzerine zirkonyum kron yapmak. Komşu dişler sağlamsa onları kesmemek için genellikle implantı öneriyoruz; bu kararın inceliklerini implant mı köprü mü yazısında karşılaştırdık.

Ön dişlerin rengini, boyunu ve dizilimini birlikte değiştirmek istiyorsanız konu tek tek kaplamadan çıkar, gülüş tasarımı olarak planlanır. Bu planlamada yüzünüzün oranları, dudak çizginiz, gülerken diş etinizin ne kadar göründüğü hesaba katılır. Hangi dişe zirkonyum, hangisine laminate, hangisine sadece beyazlatma uygun, hepsi aynı planda netleşir.

Düğün fotoğraflarındaki hastamız mı? Eski kronlar söküldü, iki dişine kanal tedavisi gerekti, sonra altı ön dişine zirkonyum yapıldı. Kontrol randevusunda telefonunu yine uzattı. Bu kez bir aile yemeğinden fotoğraf; eli masada duruyordu. Zirkonyum kaplamayı düşünüyorsanız ya da eski kaplamalarınızın yenilenmesi gerekip gerekmediğini merak ediyorsanız, Haliç veya Pendik kliniğimizde muayene için bizimle iletişime geçin; ağzınıza özel seçenekleri röntgen üzerinden birlikte konuşalım. Tedavinin ayrıntıları zirkonyum kaplama sayfamızda.

Zirkonyum kaplama için yurtdışından gelecekseniz kaç gün kalmanız gerektiğini, laboratuvarın neden önemli olduğunu ve klinik seçerken sorulacak soruları sağlık turizmi rehberimizde bulabilirsiniz.

Zirkonyum yalnızca tek dişlerde değil, implantlara vidalanan tam çene protezlerin altyapısında da kullanılıyor; bu seçeneği All-on-4 implant yazımızda konuştuk.

Zirkonyum kaplama yapılacak dişlerin bir kısmında önce sinir tedavisi gerekiyor, bu durumda kanal tedavisi kaç seans sürer ve sonrasında neler hissedilir sorularının cevabını ayrı bir yazıda topladık.

Sık Sorulan Sorular