İmplant Yaptırmadan Önce Bilinmesi Gerekenler, Riskler ve Sorulacak Sorular

Geçen salı, öğle arasına yakın, Haliç'teki kliniğimize kırklı yaşlarında bir beyefendi geldi. Elinde dört kez katlanmış, kenarına çay dökülmüş bir A4 kâğıdı vardı. Oturdu, gözlüğünü taktı, kâğıdı dizinin üstünde düzeltti. "Kusura bakmayın, gece uyuyamadım, aklıma gelenleri yazdım." Tükenmez kalemle on dört soru. Bazılarının altı iki kez çizilmiş.

Dürüst olayım, o kâğıt bana pek çok broşürden daha fazlasını anlattı. İmplant yaptırmadan önce insanların gerçekten merak ettiği şeyler orada duruyordu. "Şekerim var, olur mu?" "Sigarayı bırakamazsam ne olur?" "MR'a girersem implant ısınır mı?" Hiçbiri saçma değildi.

Aşağıda o listeyi, muayenede konuştuğumuz sırayla ve araya kendi eklediklerimizi de koyarak anlatıyorum. İmplantın ne olduğunu ve adım adım nasıl yerleştirildiğini merak ediyorsanız diş implantı nedir, nasıl yapılır yazımız o kısmı ayrıntılı veriyor. Burada daha çok karar öncesi var. Yani imza atmadan, randevu almadan, kafanızdaki soruların ağırlığını taşırken bilmeniz gerekenler.

İmplant Yaptırmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Listenin ilk sorusu buydu. En genel olanı.

Ağzınızdaki boşluk yalnızca bir diş eksikliği değil. Altında kemik var, iki yanında komşu dişler var, karşısında öbür çenedeki dişler var. Bir de sizin alışkanlıklarınız. Bir implantın uzun yıllar sorunsuz çalışması bunların hepsinin aynı masada birlikte hesaba katılmasına bağlı, yalnızca vidanın kemiğe güzelce girmesine bakarsanız birkaç yıl sonra karşınıza bambaşka bir tablo çıkabiliyor.

İlk muayenede genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları, kemiğin yüksekliğini ve genişliğini, diş etinizi ve geceleri diş sıkıp sıkmadığınızı soruyoruz. Beklentinizi de. Çünkü "üç hafta sonra kızımın düğünü var, ön dişim olsun" ile "hiç acelem yok, sağlam olsun" aynı plana çıkmıyor.

Panoramik röntgen ilk fikri verir, o kadar. Ama implant tedavisi planlarken çoğu zaman üç boyutlu dental tomografi istiyoruz. Düz bir film kemiğin genişliğini, sinirin tam nerede geçtiğini, sinüsün ne kadar aşağı sarktığını göstermiyor. Tahminle implant boyu seçmek istemiyoruz.

İmplant Kimlere Yapılmaz?

Kesin "olmaz" dediğimiz grup sanıldığından küçük. Ama ertelenmesi ya da ekstra önlem alınması gereken durumlar epey var ve implant riskleri tam olarak bu ayrıntılarda saklı.

Kemik gelişimi bitmemiş gençlerde bekliyoruz. Çene büyürken konan implant yerinde sabit kalır, çevresindeki doğal dişler ise büyümeyle birlikte hareket eder. Birkaç yıl sonra implantlı diş komşularından içeride kalmış gibi görünür. Bu yüzden genelde 17-18 yaşı bekliyoruz. Üst yaş sınırı yok. Seksenini geçmiş, ilaçlarını düzenli kullanan, her sabah sahilde yürüyüşünü aksatmayan hastalarımız oldu. Yaştan çok genel sağlık belirleyici.

Hamilelikte planlı cerrahi yapmıyoruz. Bunun hiç acelesi yok.

Aşağıdaki tablo muayenede en sık karşılaştığımız durumları ve bizim genelde ne yaptığımızı gösteriyor. Her hasta ayrı değerlendiriliyor, tablo bir kural kitabı değil.

Durum	Ne anlama geliyor	Genelde ne yapıyoruz
Kontrol altındaki şeker hastalığı	İyileşme biraz yavaş seyredebilir	Güncel tahlille normal planla ilerliyoruz
Kontrolsüz şeker hastalığı	Enfeksiyon ve kaynaşmama ihtimali artar	Değerler düzelene kadar erteliyoruz
Kan sulandırıcı kullanımı	Kanama kontrolü önem kazanır	İlacı kendimiz kesmiyoruz, ilacı yazan hekimle konuşuyoruz
Ağızdan osteoporoz ilacı	Nadiren çene kemiğinde iyileşme sorunu	Süreyi ve ilacı öğrenip birlikte karar veriyoruz
Damardan kemik ilacı	Çene kemiği açısından ciddi risk	Çoğu zaman implant dışı seçenekleri konuşuyoruz
Baş boyun bölgesine radyoterapi	Kemiğin kanlanması azalır	Onkoloğunuzla birlikte çok dikkatli karar veriyoruz
Hamilelik	Planlı cerrahi için uygun dönem değil	Doğum sonrasına bırakıyoruz
Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı	Bakteriler implanta taşınabilir	Önce diş etini tedavi ediyoruz

Şeker Hastalığı ve Tansiyon İmplantı Engeller mi?

Kâğıttaki üçüncü soru buydu ve altı iki kez çizilmişti. Muhtemelen bir akrabası "şekerliye implant tutmaz" demiş.

Tutar. Şartı var ama, hem de önemli bir şart.

Şekeri ilaçla ya da insülinle dengede tutulan biriyle şekeri hiç olmayan biri arasında implant açısından büyük bir fark görmüyoruz. Asıl sorun kontrolsüz şeker. Kan şekeri sürekli yüksek seyrettiğinde yara geç kapanıyor, enfeksiyona yatkınlık artıyor, kemiğin implantla kaynaşması yavaşlıyor. O yüzden şeker hastalarından son üç ayın ortalamasını gösteren HbA1c tahlilini istiyoruz. Değer yüksekse önce dahiliye. Biz bekleriz, implant da bekler.

Tansiyonda iş daha basit. Düzenli ilaç kullanıyor ve değerleriniz yerindeyse engel yok. Ameliyat sabahı ilacınızı her zamanki gibi için, kahvaltınızı yapın, aç gelmeyin. Koltukta tansiyonu bir de biz ölçüyoruz. Yüksek çıkarsa o gün işlemi yapmadan sizi evinize göndermek bizim için hiç dert değil, bir hafta sonra yeniden buluşuruz.

Kullandığım İlaçlar İmplantı Etkiler mi?

Etkileyebilir, bazen ciddi biçimde. Bu yüzden ilk görüşmeye gelirken ilaç kutularınızı bir poşete koyup getirmenizi rica ediyoruz. Adını hatırlamadığınız "beyaz küçük hap" bize bir şey söylemiyor, kutunun üstündeki etken madde ise çok şey söylüyor.

İki grup üzerinde özellikle duruyoruz.

İlki kan sulandırıcılar. Aspirinden yeni kuşak ağızdan pıhtı önleyicilere kadar geniş bir aile. Bunları asla kendi başınıza bırakmayın. Bir implant uğruna kalp ya da damar riskini artırmak hiç akıllıca değil. Çoğu durumda ilaç hiç kesilmeden, dikiş ve pıhtıyı destekleyen malzemelerle bölgesel kanama kontrolü yapılarak çalışılabiliyor, gerekirse de ilacı yazan hekiminizi arayıp ortak bir karar veriyoruz.

İkinci grup kemik erimesinde ve bazı kanser tedavilerinde kullanılan, kemik yıkımını yavaşlatan ilaçlar. Bifosfonatlar ve denosumab bu gruba giriyor. Nadir de olsa bu ilaçlar çene kemiğinde kapanmayan yaralara yol açabiliyor, literatürde buna ilaca bağlı çene osteonekrozu deniyor. Amerikan Ağız ve Çene Cerrahları Derneği'nin 2022 tarihli tutum belgesi riskin ilacın türüne, dozuna ve kullanım süresine göre çok değiştiğini anlatıyor. Haftada ya da ayda bir ağızdan alınan osteoporoz tabletlerinde risk düşük. Damardan, kanser tedavisi dozunda verilenlerde belirgin şekilde yüksek.

Birinin "yılda bir serum takılıyor, adını bilmiyorum" demesi bizim için sarı ışık. O serumun adını öğrenmeden implant konuşmuyoruz.

Sigara İçenlere İmplant Yapılır mı?

Yapılır. Bırakın demek kolay, biliyorum. Ama burada dürüst olmam lazım, çünkü listede en çok kaçamak bir cevap beklenen soru buydu. Beyefendi soruyu okurken gözünü kâğıttan kaldırmadı.

Sigara ağızdaki kan dolaşımını azaltıyor. Diş eti ve kemik, iyileşmek için ihtiyaç duyduğu oksijeni daha az alıyor. Sigara ve implant üzerine yapılmış bir sistematik derleme, sigara içenlerde implant kaybı ihtimalinin içmeyenlere göre anlamlı ölçüde yüksek olduğunu gösteriyor. Yıllar içinde implant çevresinde iltihap gelişmesi de içenlerde daha sık. Doz arttıkça risk de artıyor, günde beş dal ile iki kutu aynı şey değil.

Ricamız gayet net. Ameliyattan en az bir hafta önce bırakın, kemikle kaynaşma süresi boyunca da mümkünse hiç başlamayın. Bu süre alt çenede çoğunlukla 2-3 ay, üst çenede 3-6 ay. "O kadar dayanamam" diyenler oluyor, anlıyorum. O zaman en azından ilk iki hafta. Yaranın kapandığı o günlerde içilen tek sigara bile dikiş hattındaki dokuyu zorluyor.

Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün de masum değil, nikotin damarları yine daraltıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün ağız sağlığı bilgi notunda tütün kullanımı ağız hastalıklarının başlıca risk etkenleri arasında sayılıyor.

Kemik Yetersizse İmplant Olur mu?

Diş çekildikten sonra o bölgedeki kemik zamanla erir. Hem de sessizce. Yıllarca boş kalmış bir azı dişinin yerinde bazen implant koyacak genişlik kalmıyor. Üst çenenin arkasında ise sinüs boşluğu aşağı doğru genişliyor, kemik yüksekliği birkaç milimetreye inebiliyor.

Böyle durumlarda kemik grefti ve sinüs kaldırma gibi ek işlemler devreye giriyor. Bazen implantla aynı seansta yapılıyor, bazen önce greft konup birkaç ay bekleniyor. Tomografiyi görmeden hangisinin gerekeceğini söyleyemem. Telefonda "greft gerekir mi" diye soranlara net cevap veremememizin sebebi bu, kaçamak değil.

Bütün dişleri eksik ve kemiği çok erimiş hastalarda ise eğimli yerleştirilen implantlarla grefte gerek bırakmayan planlar mümkün olabiliyor. Onu All-on-4 yazımızda ayrıca anlattık.

Diş Çekilir Çekilmez İmplant Yapılır mı? Aynı Gün Diş Gerçek mi?

Altıncı soru. Yanına küçük harflerle, biraz da mahcup bir el yazısıyla "Instagram'da gördüm" notu düşülmüştü.

Burada iki ayrı şey birbirine karışıyor. Birincisi dişin çekildiği seansta implantı yerleştirmek, buna anında implant diyoruz. Çekilen dişin kökünde aktif bir iltihap yoksa, etrafındaki kemik duvarları sağlamsa ve implant kemiğe sıkıca oturuyorsa yapılabiliyor. Hastayı ikinci bir cerrahiden ve aylarca beklemekten kurtarıyor.

İkincisi implantın üstüne aynı gün diş takmak. Bu da mümkün ama şartları daha sıkı. İmplant ilk anda yeterli sıkılıkta oturmalı, kapanışınız uygun olmalı. Takılan diş geçicidir ve birkaç ay boyunca o dişle ısırmamanız gerekir. Yani aynı gün çıkan şey estetik bir çözüm, çiğneme dişi değil. Kalıcı diş, kemik kaynaşması tamamlandıktan sonra yapılıyor.

Ben anında yüklemeyi seviyorum, özellikle ön dişlerde. Ama her ağız için değil. Kemiği zayıf, geceleri diş sıkan ya da iltihaplı bir kökle gelen birine "hemen yapalım" demek iyilik olmaz.

Titanyum mu, Zirkonyum İmplant mı?

İmplantların çok büyük kısmı titanyum ya da titanyum alaşımından yapılıyor. Titanyumun kemikle kaynaşma özelliği uzun zamandır biliniyor, en uzun takip verileri de bu malzemeye ait ve mikroskop altında bakıldığında yüzeyinin düz değil, pürüzlü ve gözenekli bir yapıda olduğu görülüyor. Kemik hücreleri bu girintilere tutunur.

Zirkonyum implant seramik ve beyaz renkte. İnce diş etli hastalarda ön bölgede gri yansıma vermemesi bir artı. Titanyuma alerjisi kanıtlanmış az sayıdaki kişi için de seçenek. Öte yandan çoğu tek parça üretiliyor, açısı sonradan düzeltilemiyor ve uzun dönem verisi titanyum kadar geniş değil.

"Metal alerjim var" diyen hastalarımızın büyük kısmında sorun aslında nikel çıkıyor. Saat kordonu, kemer tokası, bijuteri küpe. Titanyum alerjisi gerçekten çok nadir. Şüphe varsa önce alerji testi, sonra karar.

İmplantlı Biri MR Çektirebilir mi, Havalimanında Öter mi?

Bu soruyu okuyunca gülümsedim, çünkü neredeyse her ay biri soruyor. Kısaca, hayır ısınmaz.

Titanyum manyetik bir metal değil. İmplantı olan biri MR çektirebiliyor, implant çekilmiyor, ısınıp yerinden oynamıyor. Yalnızca çene ve yüz bölgesinin MR'ında implantın çevresinde görüntüde küçük bir bozulma olabiliyor. Çekimden önce teknisyene implantınız olduğunu söyleyin, yeter. Bazı protezlerde kullanılan mıknatıslı tutucular ise ayrı konu, onlar için mutlaka önceden bilgi verin.

Havalimanında diş implantları güvenlik kapısını genellikle öttürmüyor. Kemerinizin tokasında implantınızdan çok daha fazla metal var.

İmplant Vücut Tarafından Reddedilir mi?

"Reddetme" kelimesini çok duyuyoruz. Organ naklindeki gibi bağışıklık sisteminin implanta saldırması aslında söz konusu değil. Olan şey başka ve nedenini bilmek önlemeyi kolaylaştırıyor.

İlk aylarda görülen sorun, implantın kemikle hiç kaynaşmaması. Nedenleri arasında erken bir enfeksiyon, ameliyattan hemen sonra yakılan sigaralar, implantın ilk anda kemiğe yeterince sıkı oturmaması ya da kaynaşma bitmeden üstüne çiğneme yükü binmesi en sık gördüklerimiz. Böyle bir durumda implant genellikle sallanır ve çıkarılır, bölge iyileştikten sonra yeniden denenebilir.

Yıllar sonra görülen sorunun adı peri-implantitis. Doğal dişlerdeki diş eti hastalığının implant çevresindeki karşılığı gibi düşünün. Plak birikir, diş eti kanar, şişer ve sessizce kemik kaybı başlar. Erken fark edilirse temizlik ve diş eti tedavisi ile kontrol altına alınabiliyor. Geç kalınırsa implant kaybedilebiliyor.

Önemli bir ayrıntı daha var. Ağzında diş eti hastalığı olan biri implanttan önce mutlaka diş etini tedavi ettirmeli. Aynı bakteriler yeni implantın çevresine de yerleşiyor.

İmplant Ömrünü Ne Kısaltır?

"Ömür boyu mu?" sorusu da listedeydi. Söz vermiyorum, kimse veremez. İyi planlanmış ve düzenli bakılan bir implant çok uzun yıllar ağızda kalabiliyor, onlarca yıldır yerinde duran implantlar görüyoruz. Ama ömrü kısaltan şeyler de belli.

En başta temizlik geliyor. İmplant çürümez ama çevresindeki diş eti iltihaplanır. Günde iki kez fırçalama, implantın yanlarına ara yüz fırçası ya da ağız duşu, akşamları aksatılmayan bir rutin.

Diş sıkma ikinci büyük düşman. Doğal dişin kökünde küçük bir esneme payı var, implantta yok. Geceleri dişlerini sıkan biri implantın üstündeki porseleni de vidayı da zorlar. Sabahları çene yorgunluğu, şakak ağrısı ya da aşınmış dişler fark ediyorsanız söyleyin, size bir gece plağı hazırlayalım.

Kontrolleri ertelemek de sessiz bir risk. Altı ayda bir muayene ve diş taşı temizliği, gerektiğinde röntgen. İmplant çevresindeki kemik kaybı çoğu zaman ağrı yapmıyor, siz bir şey hissetmeden ilerleyebiliyor.

İmplanttan Sonraki İlk Günler Nasıl Geçer, Ne Yenir?

Lokal anestezi altında yapılan tek bir implant, ameliyat kelimesinin çağrıştırdığı o korkutucu tablodan çok uzak, çoğu hasta için bir diş çekiminden farksız ya da ondan daha rahat geçiyor. Uyuşukluk geçince sızı olur, ilk iki üç gün hafif şişlik normal. Ağrı kesiciyi uyuşukluk tamamen geçmeden almanızı öneriyoruz.

İlk gün yanağa dışarıdan buz, on beş dakika koy, on beş dakika ara ver. O gün sıcak çorba ve çay yok, ılık olsun. Yoğurt, cacık, muhallebi, ezilmiş patates ve ılık mercimek çorbası iyi gider. Ameliyat olan tarafla çiğnememeye çalışın. Eminönü'nde vapur beklerken simit almak için de birkaç hafta sabır gerekiyor, kusura bakmayın.

Hamam, sauna ve ağır spor ilk birkaç gün yok. Halı saha da bekleyebilir. Ağzınızı ilk gün çalkalamayın. Ertesi gün tuzlu ılık suyla ya da yazdığımız gargarayla nazikçe. Dikişler genelde 7-10 gün içinde alınıyor.

Ameliyattan önceki akşam için bir ricam var

Hafif bir akşam yemeği yiyin, sabah kahvaltınızı da yapın. Düzenli kullandığınız ilaçları bize sormadan kesmeyin. Mümkünse alkol almayın ve erken yatın. Eve dönüşte yanınızda bir yakınınızın olması o günü epey kolaylaştırır.

İmplant Fiyatı Neden Kişiye Göre Değişir?

Bu soru listenin en sonundaydı. Çoğu insanın listesinde en başta olur.

Burada rakam yazmıyoruz ve iki sebebi var. İlki yasal, sağlık hizmetlerinin tanıtımına dair yönetmelik fiyat duyurusuna izin vermiyor. İkincisi bence daha önemli. Muayene ve tomografi görmeden söylenen her rakam ya eksik çıkar ya fazla.

Toplamı değiştiren kalemler kabaca şunlar.

• Kaç implant gerektiği ve hangi bölgeye konacağı
• Kemik grefti ya da sinüs kaldırma gerekip gerekmediği
• Üstüne yapılacak protezin türü, yani tek diş, köprü ya da tam çene sabit protez
• Protezin malzemesi
• Kaynaşma süresince geçici diş isteyip istemediğiniz
• Önce yapılması gereken çekim, kanal ya da diş eti tedavileri

Bazen implant yerine köprü ya da hareketli protez daha mantıklı çıkıyor. Bunun nasıl tartıldığını implant mı köprü mü yazısında konuştuk, hareketli ve sabit protez seçeneklerine de göz atabilirsiniz.

İmplant Yaptırmadan Önce Hekime Sorulacak Sorular

Beyefendinin kâğıdında olmayan ama benim eklediğim sorular var. İmplant yaptırmadan önce bunları sormaktan çekinmeyin. Bizi rahatsız etmez, işimizi kolaylaştırır.

1. Tomografi çekilecek mi, plan neye göre yapıldı?
2. Kaç implant gerekiyor ve neden bu sayı?
3. Kemik grefti ya da sinüs işlemi gerekecek mi?
4. Kaynaşma süresince boşluk mu kalacak, geçici diş olacak mı?
5. Üstteki diş vidalı mı olacak, yapıştırma mı?
6. Bana bir implant kartı verilecek mi?
7. Kontroller ne sıklıkta olacak?
8. Bir sorun çıkarsa ilk kime ulaşacağım?

İmplant kartı konusunu biraz açayım. Kullanılan sistemin adı, implantın çapı, boyu ve seri numarası bu kartta yazar. Yıllar sonra başka bir şehre taşındınız ve vidası gevşedi diyelim. Oradaki hekim hangi parçayla çalışacağını bilmezse basit bir iş çıkmaza girebilir. Kartın fotoğrafını telefonunuzda da saklayın.

Bir de tedaviyi kimlerin yürüteceğini sorun. Ameliyatı yapan ile protezi yapan aynı ekipte mi, birbirleriyle konuşuyorlar mı? Cerrahi işin yarısı. Üstündeki diş kapanışınıza, çene hareketlerinize ve temizlik alışkanlığınıza göre doğru tasarlanmazsa, kemiğe çok güzel yerleşmiş görünen bir implant da yıllar içinde gereksiz yere zorlanır.

O salı, kâğıttaki on dört sorunun on ikisini konuştuk. Kalan ikisinin üstünü kendisi çizdi, "bunları zaten sormuşum aslında" diyerek. Tomografi için gün aldı, kâğıdı yine dört kez katlayıp ceketinin iç cebine koydu. Kapıda durdu, yarı dönüp sordu. "Bir haftalığına bırakmak da sayılır mı?" Sayılır, dedim ona. Başlangıç sayılır.

Teklifleri yan yana koyduğunuzda rakamlar tutmuyorsa, implant teklifinde hangi kalemlerin eksik kalabildiğini ayrıca yazdık.

Sık Sorulan Sorular

Panoramik röntgeninizi ya da tomografinizi, bir de kendi soru listenizi gönderin. Hekimimiz önce sorularınızı konuşsun. İletişim sayfası