Pazartesi sabahı, Haliç. Altmışlı yaşlarında, emekli olduğunu ilk cümlede söyleyen bir bey oturdu. Dört yıl önce takılmış bir implantı vardı, sol altta. Diş eti kızarmış, fırçalarken kanıyormuş. Ağzını açmadan önce şunu söyledi. "Hocam, açık konuşayım. Keşke hiç yaptırmasaydım."
Bu cümleyi duyduğumuzda ilk işimiz röntgene bakmak oluyor, çünkü cevap neredeyse hiçbir zaman implantın kendisinde çıkmıyor. İmplant yaptıranlar pişman olur mu diye soranlara verdiğim dürüst cevap şu, çoğu insan olmuyor. Olanların keşkeleri de birbirine şaşırtıcı derecede benziyor. O sabah röntgende gördüğümüz şey de bunlardan biriydi. Aşağıda onları tek tek, muayene odasında anlattığım haliyle yazdım.
İmplant yaptıranlar pişman olur mu, bu ne kadar sık?
Uzun dönem takip çalışmalarında implantların büyük çoğunluğu on yıl sonra da ağızda yerinde duruyor. Bu iyi bir haber. Ama "yerinde durmak" ile "sorunsuz olmak" aynı şey değil. İmplantı yerinde olduğu halde diş eti iltihabı yaşayan, yemek sıkıştıran, gülünce kenarında gri bir çizgi gören insanlar da var ve pişmanlığı asıl onlar anlatıyor.
Bir diş implantı aslında üç parçalı bir yapı. Kemiğe giren vida, onun üstüne oturan ara parça ve en üstte gördüğünüz diş. Bir de dördüncü taraf var. O da siz. Fırçanız, kontrol randevularınız, sigaranız, gece diş sıkmanız. Pişmanlık hikayelerinin çoğunda bu dört tarafın birinde bir şey eksik kalmış oluyor.
Önce kısa bir tablo.
| En sık duyulan keşke | Çoğu zaman nereden çıkıyor | Önceden ne konuşulmalı |
|---|---|---|
| Keşke daha önce yaptırsaydım | Çekimden sonra yıllarca beklenmesi, kemiğin erimesi | Çekim günü implant planı |
| Keşke tomografi çektirseydim | Kemik hacminin sadece panoramik filmle tahmin edilmesi | Üç boyutlu görüntüleme |
| Keşke kemik ekletseydim | Yetersiz kemiğe zorla yerleştirilen kısa ya da açılı vida | Greft gerekiyor mu, neden |
| Keşke sigarayı bıraksaydım | İyileşmenin bozulması, implant çevresi iltihap | Ameliyat öncesi ve sonrası bırakma planı |
| Keşke kontrollere gitseydim | Fark edilmeden ilerleyen peri implantit | Yılda en az bir kontrol, röntgen takibi |
"Keşke daha önce yaptırsaydım" neden en sık duyulan pişmanlık?
İşin ilginç tarafı, en çok duyduğumuz pişmanlık implant yaptırmakla değil, geç yaptırmakla ilgili. Diş çekildikten sonra o bölgedeki kemiğin işi bitiyor gibi oluyor. Kemik, üstünde çiğneme kuvveti hissetmeyince yavaş yavaş çekiliyor. Sessizce. Çekimden sonraki ilk yıl içinde kemiğin genişliğinin ciddi ölçüde, bazı bölgelerde neredeyse yarıya kadar azalabildiği biliniyor.
Geçen ay Pendik'te, yağmurlu bir öğleden sonra, şemsiyesini kapının yanına bırakıp oturan bir hanım, yedi yıldır kullandığı hareketli protezini mendile sarıp çantasından çıkardı. "Bunu takınca simit yiyemiyorum, takmayınca gülemiyorum," dedi. Tomografisinde üst çenede implantın tutunacağı kemik çok azalmıştı. Kemik eklemeden implant önermedik. Süreç uzadı, evet. "Keşke o zaman yaptırsaydım" cümlesini o gün en az üç kez söyledi.
Bu, herkesin hemen implant yaptırması gerektiği anlamına gelmiyor. Bazen köprü daha mantıklı, bazen protez. Hangisinin size uyduğunu implant mı köprü mü yazımızda ayrıca karşılaştırdık. Söylemek istediğim şey şu, diş çekileceği gün sonrasını da konuşun. Boşluk sonra nasıl doldurulacak, beklemek kemiğe ne yapacak, bunlar çekimden önce sorulmalı.
Tomografi çekilmeden implant yapılır mı?
Yapılıyor, evet. Ama implant sonrası sorunlar dediğimiz hikayelerin önemli bir kısmı tam burada, daha ameliyat günü gelmeden, sadece düz bir filme bakılarak verilen bir kararla başlıyor. Panoramik röntgen çenenin genel bir haritasını verir, kemiğin yüksekliği hakkında fikir verir. Kemiğin genişliğini, yani yanaktan dile doğru ne kadar kalın olduğunu göstermez. Alt çenede siniri, üst çenede sinüs boşluğunu milimetrik olarak göremezsiniz.
O emekli beyin dört yıl önceki planlamasında sadece panoramik film varmış. Vida, kemiğin dil tarafına doğru taşmış, ince kalan kemik zamanla çekilmiş, vidanın yivleri açığa çıkmıştı. Tomografi bunu gösterirdi.
Bugün tomografi verisiyle bilgisayarda sanal implant yerleştirip, gerekirse ağza oturan bir cerrahi rehber hazırlanabiliyor. Rehber her vakada şart değil. Ama tomografi, implantın gideceği yeri görmeden karar vermemek için bence pazarlık konusu olmamalı. Bizim implant tedavisi planlamamızda bu yüzden üç boyutlu görüntüleme ilk adım.
Kemik yetmiyorsa ne olur, greft atlanırsa neler yaşanır?
Kemik yetersizse iki yol var. Ya kemik ekleyip beklemek ya da var olan kemiğe sığacak şekilde planı değiştirmek. İkisi de meşru yollar. Sorun, kemik yetmediği halde sanki yetiyormuş gibi davranıldığında çıkıyor.
Peki sonra ne oluyor? Vida kemiğin içinde değil kenarında kalabiliyor. Ön dişlerde bu, birkaç yıl sonra diş etinin incelip altından gri bir gölgenin görünmesi demek. Arka dişlerde ise çiğneme kuvvetini taşıyacak kemik desteği zayıf kaldığı için implant çevresindeki kemik daha hızlı eriyebiliyor.
Kemik grefti ifadesi kulağa korkutucu geliyor, biliyorum. Çoğu vakada öyle değil. İmplantla aynı seansta, küçük bir ek işlem olarak yapılıyor. Sinüs bölgesinde ya da çok erimiş kemikte ise ayrı bir aşama ve birkaç aylık bekleme gerekebiliyor. Bunu baştan bilmek, "neden bu kadar uzadı" diye sonradan kızmaktan iyidir.
Aynı gün diş takılan implantlarda ne zaman pişmanlık doğar?
"Sabah gelip akşam dişle çıkmak" fikri çok çekici. Doğru vakada yapılabiliyor da. İmplant kemiğe yerleştirildiğinde yeterince sıkı oturuyorsa, kemik kalitesi iyiyse ve ısırma kuvveti kontrol edilebiliyorsa geçici bir diş aynı gün takılabiliyor.
Her vakada değil ama. Hiç değil. Kemiği yumuşak olan, gece diş sıkan, implantı yeterli sıkılıkta oturmamış birine aynı gün diş yüklemek, iyileşme döneminde implantın kemiğe kaynamasını bozabilir. Hasta o dönemde geçici dişle yemek yerken çekirdek kırarsa, sert ekmek ısırırsa risk daha da artıyor. Bizim burada söylediğimiz şey basit, aynı gün diş bir hedef değil, bir sonuç. Ameliyat sırasında koşullar uygunsa yapılıyor, değilse birkaç ay bekleniyor.
Tam çene implantlarında bu konuyu All-on-4 yazımızda ayrıntılı anlattık, çünkü orada sabit geçici protez çoğu zaman planın bir parçası.
Sigara içenler implanttan pişman olur mu?
Sigara implantı yasaklamıyor ama işini zorlaştırıyor. Hem de ciddi şekilde. Nikotin damarları daraltıyor, iyileşen kemiğe giden kan azalıyor, yara daha yavaş kapanıyor ve vücudun implantın çevresinde kurmaya çalıştığı o ince, yeni kemik tabakası tam da ihtiyaç duyduğu dönemde beslenemiyor. Sigara içenlerde implantın kemiğe tutunmaması ve yıllar içinde çevresinde iltihap gelişmesi, içmeyenlere göre belirgin şekilde daha sık bildiriliyor.
Size bir ricam var. Ameliyattan en az iki hafta önce bırakmayı deneyin, iyileşme bitene kadar da yakmayın. Tamamen bırakamayan hastalarımıza bunu bir hedef olarak koyuyoruz. Bırakmak için destek arıyorsanız İngiltere sağlık sistemi pratik bir yol haritası sunuyor. Halı sahadan sonra bir tane yakmadan duramayanlar için şunu söylüyorum. O bir tane, implantınızın ilk üç ayında çok pahalı bir sigara olabilir.
Peri implantit nedir, neden fark edilmeden ilerler?
Emekli beyin sorunu buydu. Peri implantit, implantın çevresindeki diş eti ve kemikte gelişen iltihap. Doğal dişlerdeki diş eti hastalığına benziyor ama implant çevresinde daha sessiz ilerleyebiliyor. Doğal dişte ağrı ya da sallanma bir uyarı olur. İmplantta çoğu zaman ağrı olmuyor, kemik sessizce eriyor.
Yapılan çalışmalar, implant taşıyan her beş kişiden yaklaşık birinde bir dönem peri implantit görülebildiğini gösteriyor. Belirtileri şunlar olabiliyor.
- Fırçalarken implant çevresinden kanama
- Diş etinde kızarıklık, şişlik ya da hafif akıntı
- Ağızda kötü tat ya da implant bölgesinden gelen koku
- Diş etinin çekilip vidanın metal kısmının görünmeye başlaması
Erken yakalanırsa temizlik, implant yüzeyinin dezenfeksiyonu ve bakımın düzeltilmesiyle kontrol altına alınabiliyor. İleri aşamada cerrahi gerekebiliyor, bazen de implant çıkarılıyor. Diş eti tarafını diş eti tedavisi sayfamızda da anlattık, çünkü implant çevresi iltihabı ile doğal diş çevresi iltihabı aynı aileden.
İmplant üstü diş vidalı mı yapıştırma mı, bu neden önemli?
Teknik mi geldi? Ama pişmanlıkla doğrudan ilgili. İmplant üstüne takılan diş iki şekilde tutturulabiliyor. Ya ara parçaya özel bir yapıştırıcıyla simante ediliyor ya da üstten açılan küçük bir delikten vidayla sıkılıyor.
Yapıştırılan dişlerde, simanın fazlası diş eti altında kalırsa iltihabı tetikleyebiliyor. Önlenebilen bir durum. Yine de görüyoruz. Vidalı dişin avantajı ise gerektiğinde sökülüp temizlenebilmesi, parça değişebilmesi. Her vakada vidalı yapmak mümkün olmuyor, dişin açısı izin vermeyebiliyor. Hangisinin yapıldığını bilmek hakkınız.
İmplant sistemi neden önemli, yıllar sonra parça bulunamazsa ne olur?
Burada marka adı vermeyeceğim, vermemiz de zaten doğru değil. Ama şu soruyu sorabilirsiniz ve sormalısınız. Bu implant sisteminin yedek parçası on yıl sonra da bulunabilecek mi?
Bir implantın üstündeki diş, yıllar içinde kırılabilir, aşınabilir, değişmesi gerekebilir. O zaman vidaya uyan ara parçayı ve ölçü parçalarını bulmak gerekiyor. Piyasadan çekilmiş ya da ülkede temsilcisi kalmamış bir sistemde bu çok zorlaşıyor. Hastalarımıza implantın sistemini, çapını ve boyunu yazan bir kart veriyoruz. Siz de nerede yaptırırsanız yaptırın bu bilgiyi isteyin, bir gün başka bir şehirde ya da ülkede bir hekimin işine çok yarayacak.
Ön dişte implant yaptıranların pişmanlıkları farklı mı?
Ön diş başka. Orada çiğneme kadar gülüş de var. Ön dişte en sık duyduğumuz şikayetler diş etinin implant tarafında daha yukarıda kalması, dişin komşusundan uzun görünmesi ve ince diş etinden metalin gri rengini sezmek.
Bunların çoğu, kemik ve diş eti kalınlığı baştan değerlendirilmeden yapılan yerleşimden çıkıyor. Bazen çekimle aynı gün implant yapmak doğru, bazen birkaç ay bekleyip dokuyu toparlamak gerekiyor. Acelenin bedeli aynada çıkıyor. Bu yüzden ön bölgede geçici dişle diş etine şekil vermeye, kalıcı dişi ondan sonra yapmaya özen gösteriyoruz.
İmplanttan sonra bakım ve kontrol nasıl olmalı?
İmplant çürümüyor. Bu, insanlara yanlış bir rahatlık veriyor. "Çürümüyorsa fırçalamasam da olur" diye düşünenleri görüyoruz. Oysa implantın çürümemesi, çevresindeki diş etinin hasta olmayacağı anlamına gelmiyor.
Fırça yetmiyor. Günde iki kez fırçalamanın yanında implantın yanlarını diş arası fırçası ya da diş ipiyle temizlemek gerekiyor. Tam çene sabit protezi olanlarda ise iş biraz daha uğraştırıcı, çünkü protezin altına normal fırça girmiyor ve oraya ulaşmak için protezin altından geçirilen özel ipler ya da basınçlı suyla temizleyen küçük cihazlar kullanmak gerekiyor. Ağız sağlığının neden genel sağlıktan ayrı düşünülmemesi gerektiğini Dünya Sağlık Örgütü de vurguluyor. Amerikan Diş Hekimleri Birliği implantlara doğal dişler kadar özen gösterilmesini ve düzenli kontrolleri öneriyor.
Gelelim kontrol randevularına. Çoğu pişmanlık hikayesinin ortak noktası, implant takıldıktan sonra yıllarca hekime gidilmemiş olması. Yılda en az bir kez kontrol ve gerektiğinde küçük bir röntgen, peri implantiti erken yakalamanın en basit yolu.
Pişman olmamak için kendinize ve hekiminize sormanız gerekenler
Tomografi çekilecek mi ve kemik hacmim yeterli mi? Kemik eklemek gerekiyor mu, gerekmiyorsa neden? Aynı gün diş takılacaksa hangi koşulda vazgeçilecek? Üstteki diş vidalı mı olacak, yapıştırma mı? Bana implantın sistemini ve ölçüsünü yazan bir kart verilecek mi? Ülkeme ya da şehrime döndükten sonra kontrolüm nasıl yapılacak? Sigara içiyorsam ne zaman bırakmam gerekiyor?
Daha ayrıntılı bir liste için implant yaptırmadan önce bilinmesi gerekenler yazımıza bakabilirsiniz.
Yurt dışından implant için gelenler nelere dikkat etmeli?
İstanbul'a implant için uzaktan, bazen dört saatlik bir uçuşla, bazen gece otobüsüyle gelen hastalarımız çok ve bu insanların aklındaki ilk soru tedaviden çok, eve döndükten sonra ne olacağı oluyor. Onların pişmanlıkları çoğu zaman tedavinin kendisinden değil, dönüşten sonra yalnız kalmaktan çıkıyor. Bir sorun olduğunda kime gidecekler, röntgenlerine ulaşabilecekler mi, kendi ülkelerindeki hekim implantın sistemini tanıyacak mı?
Bu yüzden iki seans arasındaki bekleme süresini, iyileşme dönemini ve uzaktan kontrol imkanını baştan konuşuyoruz. Tomografi ve röntgen kayıtları, kullanılan parçaların listesi hastayla birlikte gidiyor. Teklifler arasındaki farkın nereden geldiğini merak edenler implant fiyatı yazımıza göz atabilir, orada rakam yok ama hangi kalemin neden değiştiği var.
İmplantı çıkarmak gerekirse ne olur?
Bu soru hep alçak sesle geliyor. Evet, bazen bir implantın çıkarılması gerekiyor. Kemiğe hiç kaynamamışsa, ileri peri implantit varsa ya da yanlış konumda olduğu için üstüne düzgün bir diş yapılamıyorsa.
Yerine yenisi konabiliyor çoğu zaman. Ama genellikle önce bölgenin iyileşmesi, gerekirse kemik eklenmesi gerekiyor. Yani süreç baştan biraz daha uzun ve daha zahmetli tekrarlanıyor. İşte implant pişmanlık hikayelerinin en somut hali bu, aynı tedaviyi iki kez yaşamak. Bunu önlemenin yolu ilk planı acele etmeden, doğru görüntüyle yapmak.
Sık sorulan sorular
İmplant yaptıranlar pişman olur mu?
Çoğu insan olmuyor ve implantların büyük kısmı uzun yıllar ağızda kalıyor. Pişmanlık yaşayanların şikayetleri genellikle eksik planlama, atlanan kemik desteği, sigara ya da yapılmayan kontrollerle ilgili. Bunların çoğu baştan konuşularak önlenebiliyor.
İmplant neden tutmaz?
İmplantın kemiğe kaynamaması en sık ilk birkaç ayda görülüyor. Sigara, kontrolsüz şeker hastalığı, yetersiz kemik, iyileşme döneminde aşırı yükleme ve enfeksiyon başlıca nedenler arasında. Bu durumda implant çıkarılıp bölge iyileştikten sonra yeniden denenebiliyor.
Peri implantit belirtileri nelerdir?
İmplant çevresinde fırçalarken kanama, diş etinde kızarıklık ve şişlik, ağızda kötü tat ve diş etinin çekilmesiyle vidanın görünmesi en sık belirtiler. Çoğu zaman ağrı olmadığı için fark edilmesi gecikiyor. Düzenli kontrol ve röntgen erken tanı için önemli.
İmplant yaptırmadan önce tomografi şart mı?
Panoramik röntgen genel bir fikir verse de kemiğin genişliğini ve sinir ya da sinüs gibi yapılara uzaklığı göstermiyor. Bu yüzden implant planlamasında üç boyutlu tomografi istemek doğru bir yaklaşım. Böylece kemik eklenip eklenmeyeceği de baştan anlaşılıyor.
Sigara içenlere implant yapılır mı?
Yapılabiliyor ama implantın tutunmama ve ilerleyen yıllarda çevresinde iltihap gelişme riski belirgin şekilde artıyor. Ameliyattan önce ve iyileşme süresince sigaranın bırakılması öneriliyor. Tamamen bırakmak uzun dönemde implantı korumanın en etkili yollarından biri.
İmplant kaç yıl gider?
Kesin bir yıl sayısı vermek doğru olmaz, çünkü ömrünü bakım, kontroller, sigara ve diş sıkma gibi alışkanlıklar belirliyor. İyi planlanmış ve iyi bakılan implantların uzun yıllar kullanıldığını gösteren çalışmalar var. Üstteki dişin ise zamanla yenilenmesi gerekebiliyor.
İmplant çıkarılırsa yerine yenisi konur mu?
Çoğu zaman konabiliyor. Ancak genellikle önce bölgenin iyileşmesi ve gerekirse kemik eklenmesi gerekiyor, bu da süreci uzatıyor. Yeni implantın planlaması ilkinden daha dikkatli yapılmalı.
Aynı gün diş takılan implant riskli mi?
Kemik kalitesi iyi, implant yeterince sıkı oturmuş ve ısırma kuvveti kontrol edilebiliyorsa aynı gün geçici diş takılabiliyor. Bu koşullar yoksa iyileşme bozulabileceği için birkaç ay beklemek daha güvenli. Karar ameliyat sırasında verilmeli.
Diş çekildikten ne kadar sonra implant yapılmalı?
Bazı vakalarda çekimle aynı gün, bazılarında birkaç hafta ya da ay sonra yapılabiliyor. Uzun süre beklemek kemiğin erimesine yol açtığı için implant düşünülüyorsa çekimden önce plan yapılmalı. Uygun zamanı bölgenin kemik ve diş eti durumu belirliyor.
O pazartesi emekli beyin implantını çıkarmadık. Diş etini temizledik, implant yüzeyini dezenfekte ettik, eline bir diş arası fırçası verdik. Kapıdan çıkarken fırçayı ceket cebine koydu, sonra döndü. "Üç ay sonra yine geleceğim, değil mi?" Evet. Asıl mesele buydu.
Varsa eski röntgeninizi ya da tomografinizi gönderin, implantınızın ya da kuracağınız planın nerede durduğunu hekimimizle birlikte konuşalım. İletişim sayfası
