Behandelgidsen

Onzichtbare beugel of gewone beugel? Duur, pijn en voor wie geschikt

Voor iedereen die twijfelt tussen aligners en een gewone beugel. Duur, draagcomfort, voor wie welke methode past, de risico's van aligners die je online bestelt en waarom tanden na de behandeling kunnen terugschuiven.

Panorama Mond- en Tandgezondheid 12 min leestijd
Dun, doorzichtig orthodontisch kapje dat de vorm van de tanden volgt, van dichtbij
Een aligner is een dun, doorzichtig kapje dat over de tanden valt en om de paar weken wordt vervangen. · Bron: Vudubulgaria, Wikimedia Commons (CC0) · Illustratieve afbeelding; geen beeld van een echte patiënt.

Ze hield haar telefoon al omhoog voordat ze goed en wel zat. Op het scherm stond een advertentie, "meet zelf je tanden op, de aligners komen naar je toe". Negenentwintig jaar, werkt bij een bank, over drie maanden gaat ze trouwen. "Dokter, ik lach op vergaderingen met mijn hand voor mijn mond. Wordt het een onzichtbare beugel of gewone beugel, of toch die van internet?" Die vraag krijg ik inmiddels bijna dagelijks. Aligners staan de laatste jaren in de etalage van de orthodontie, de gewone beugel doet nog steeds het zware werk. Allebei hebben ze hun plek. Het gaat erom welke bij jouw gebit past en wie dat op welke manier beslist.

Wat zijn aligners en hoe werken ze?

Een aligner is een dun, doorzichtig kunststof kapje dat precies om je tanden past. Het is geen los kapje maar een hele serie. Elk kapje duwt de tanden een fractie van een millimeter in de geplande richting. Na een paar weken stap je over op het volgende, en zo wandelt elke tand langzaam naar zijn nieuwe plek.

Die stappen plannen we vooraf op de computer. We maken een digitale scan van je mond, schuiven de tanden op het scherm een voor een op hun plek en zien zo het eindresultaat. Op sommige tanden plakken we kleine bultjes in tandkleur. Patiënten noemen ze knopjes, het kapje grijpt zich eraan vast. Zitten de tanden krap, dan hoort soms ook een heel dun laagje bijslijpen tussen de tanden bij het plan. Dat bespreken we gewoon in de spreekkamer, zodat niemand zich later verrast voelt.

Tandtechnicus in het laboratorium met een doorzichtig kapje in de hand
Elk kapje wijkt een heel klein beetje af van het vorige en vraagt nauwkeurig handwerk. Foto door U.S. Air Force 118AW by Airman 1st Class Karina Lopez, Wikimedia Commons (Public domain)

Een aligner doet niets uit zichzelf, de persoon die hem draagt zet hem aan het werk. Dat zeg ik nu alvast, want ik kom er verderop op terug.

Onzichtbare beugel of gewone beugel, wat past bij mij?

Ik ben eerlijk. Bij lichte tot matige scheefstand, kleine gaatjes tussen de tanden en tanden die na een eerdere behandeling zijn teruggeschoven zijn aligners vaak een prima keuze. Is er een duidelijk verschil tussen boven- en onderkaak, moeten tanden om hun wortel draaien of veel in hoogte verplaatst worden, dan is een gewone beugel meestal beter voorspelbaar. Soms combineren we ze, eerst het een en dan het ander.

Dit kijken we na voor we kiezen, allemaal tegelijk en niet in vaste volgorde. Hoe de kaken op elkaar passen, welke kant de wortels op staan, de toestand van tandvlees en bot, of er een ingesloten tand zit. En dan nog jouw dagelijkse leven. Kun je de aligners geen twintig uur per dag dragen, dan werkt het ook bij een ideaal gebit op papier niet.

OnderwerpAlignersGewone beugel
UiterlijkVan dichtbij te zien, op afstand merken de meeste mensen nietsMetalen of tandkleurige brackets zijn zichtbaar
Draagdiscipline20-22 uur per dag, de verantwoordelijkheid ligt bij jouVast, niet uit te doen
EtenEruit halen, tanden poetsen en terugplaatsenBij hard en plakkerig eten opletten
PoetsenGewoon poetsen, het kapje apart reinigenRagers zijn onmisbaar rond de brackets
Ingewikkelde gevallenKan beperkt blijvenMeer controle over de tandbeweging
ControlesMeestal minder vaakRegelmatige afspraken voor het bijstellen van de draad
Metalen brackets op de voortanden met een orthodontische draad ertussen
De metalen beugel is bij ingewikkelde gevallen nog steeds een van de meest gebruikte opties. Foto door أرسان عادل البياتي at Arabic Wikipedia, Wikimedia Commons (Public domain)

Ook de Britse gezondheidsdienst NHS legt op de pagina over orthodontie op een vergelijkbare manier uit wanneer een vaste of een uitneembare beugel wordt gekozen. Het onderzoek beslist, geen reclame.

Hoe lang duurt een behandeling met aligners?

Dit is de tweede vraag die ik het vaakst krijg, en het antwoord is een beetje irritant. Het hangt ervan af. Een lichte scheefstand van de voortanden kan in een paar maanden recht zijn, terwijl een aligners behandeling waarbij ook de beet verandert tot anderhalf jaar kan duren. Voor de gewone beugel geldt een vergelijkbare bandbreedte, bij ingewikkelde gevallen zelfs meer dan twee jaar.

Wat de tijd verlengt, weten we inmiddels. De kapjes te weinig dragen. Ze kwijtraken en op een nieuwe wachten. Controles overslaan. Een tandvleesontsteking die de behandeling even stillegt. Een patiënt van mij liet in de zomer, onderweg naar Bodrum, het doosje in de taxi liggen. Onze vakantieplanning van twee weken werd er een maand langer door. Hij vertelt het nu lachend, die dag lachte hij niet.

Doorzichtige kunststof platen voor het vormen met warmte en een kant-en-klaar kapje
De kapjes worden met warmte gevormd uit dunne platen, naar het digitale model. Foto door Sywiki, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Hoeveel uur per dag draag je aligners en wat gebeurt er tijdens het eten?

Twintig tot tweeëntwintig uur per dag. Je haalt ze er dus alleen uit om te eten en je tanden te poetsen. Met aligners in drink je alleen water. Thee, koffie, ayran, vruchtensap, het loopt allemaal in het kapje, geeft verkleuring en vormt tegen het tandoppervlak een plasje suiker.

In de praktijk betekent dat het einde van de hele dag door snacken. Voor wie op kantoor elk uur een kopje thee neemt, is dat een flinke omschakeling. Sommige patiënten maken er een voordeel van en laten het koekje van vier uur eindelijk los. Anderen vinden de eerste maand zwaar. Ik vraag het bij het eerste consult altijd rechtstreeks, past dit bij je dagritme? Zo niet, dan is een gewone beugel soms minder vermoeiend.

Hoe maak je aligners schoon?

Ochtend en avond. Met lauw water en een zachte borstel. Heet water kan het kapje vervormen, een kapje dat in kokend water heeft gelegen past nooit meer en die serie moet opnieuw gemaakt worden. Tandpasta krast soms het oppervlak en maakt het mat, gewone zeep of een reiniger die je tandarts aanraadt is beter. Doe het kapje na het uitnemen altijd in het doosje. Een kapje in een servet belandt in de prullenbak, en bijna elke orthodontiepatiënt heeft dat een keer meegemaakt.

Doen aligners pijn en krijg je een lisp?

De eerste een of twee dagen met een nieuw kapje voel je druk op de tanden. Geen pijn, wel een strak gevoel. Zachte voeding helpt in die dagen. Het nieuwe kapje vlak voor het slapen indoen werkt ook, dan zit je de strakste uren in je slaap uit.

Praten gaat de eerste dagen soms met een lichte lisp, vooral bij de s en de sj. De tong went snel. Patiënten die aan de telefoon met klanten praten of presentaties geven, vertellen ons meestal dat het na een week niet meer opvalt. Wie klarinet of een ander blaasinstrument speelt, kan de kapjes tijdens het spelen uitdoen. Die tijd trek je dan wel af van het dagtotaal.

Zijaanzicht van boven- en ondertanden met gekleurde elastiekjes op metalen brackets
Ook met een vaste beugel voel je de eerste dagen een soortgelijk strak gevoel. Foto door MAKY.OREL, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Hoe verloopt het plaatsen van een gewone beugel?

De beugel wordt in een afspraak geplaatst. De tanden worden schoongemaakt, de brackets worden op de tanden gelijmd en de draad wordt vastgezet. Daarbij is geen injectie nodig. Het wennen begint pas in de een of twee weken erna, want de brackets kunnen langs de binnenkant van je wang schuren. Gebruik daarvoor gerust de beschermende was die we meegeven.

Er zijn verschillende soorten. Metalen brackets zijn het sterkst. Tandkleurige keramische brackets vallen minder op maar zijn iets breekbaarder. De linguale beugel wordt aan de binnenkant van de tanden geplakt en is van buiten niet te zien, maar de tong heeft er langer tijd voor nodig om eraan te wennen en hij past niet bij elk gebit.

Een rij metalen brackets en een orthodontische draad buiten de mond, in de vorm van de kaak
Draad en brackets zijn de onderdelen die de bewegingskracht op de tanden overbrengen. Foto door Sputnikcccp at English Wikipedia, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Het lastigste aan leven met een beugel is het schoonhouden. Rond de brackets blijft eten zitten en wie niet goed poetst, krijgt witte vlekken op de tanden en tandvlees dat bloedt. Heb je last van bloedend tandvlees, lees dan ons stuk over waarom tandvlees bloedt en wat helpt. Ragers en eventueel een monddouche zijn de beste vrienden van wie een beugel draagt.

Ik heb een verzoek. Stel je controles niet uit. De draad wordt bij elke afspraak een beetje aangepast, een gemiste afspraak maakt de behandeling zo veel langer, en een los of afgebroken bracket kan weken onopgemerkt blijven zitten zonder iets te doen. Ramadan, suikerfeest, tentamenweek, ik ken ze allemaal. Kom toch.

Close-up van twee metalen orthodontische brackets met een roze elastiekje
De gekleurde elastiekjes op de brackets worden bij elke controle vervangen. Foto door MAKY.OREL, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Kun je als volwassene een beugel nemen?

Ja. Een groot deel van wie bij ons aligners wil, is dertig of veertig. "Ik heb als kind geen beugel gehad, is het nu te laat?" vragen ze. Zolang tand en omliggend bot gezond zijn, bestaat er geen leeftijdsgrens voor het verplaatsen van tanden. We hebben patiënten van vijftig gehad.

Bij volwassenen kijken we vooral naar het tandvlees. Bij terugtrekkend tandvlees of botverlies wordt eerst dat behandeld en daarna pas de orthodontie, want een tand die beweegt in zwak bot kan nog losser komen te staan. Over het tandvlees lees je meer in ons stuk over terugtrekkend tandvlees. Soms is orthodontie ook niet het enige. Denk aan ruimte maken voor een ontbrekende tand en daar later een implantaat plaatsen, of de tanden eerst recht zetten en daarna een smile design doen.

Panoramische röntgenfoto met alle tanden en kaakbeenderen
Voor het orthodontische plan laat de panoramische röntgenfoto ingesloten tanden en de richting van de wortels zien. Foto door Dolev, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Wanneer moet je met je kind naar de orthodontist?

Rond zeven jaar is een goed moment voor het eerste orthodontische onderzoek. Meestal beginnen we dan nog niet met behandelen, we volgen alleen de groei van de kaak en de richting waarin de blijvende tanden doorbreken. Sommige problemen laten zich in de groeiperiode makkelijker sturen. Een smal gehemelte, een onderkaak die voor de bovenkaak sluit, sporen van duimzuigen.

Bij kinderen worden vaak uitneembare apparaten en vaste draden gebruikt, aligners komen meestal pas aan bod als de blijvende tanden compleet zijn. Meer over de tanden van je kind lees je op onze pagina over kindertandheelkunde.

Twee uitneembare orthodontische apparaten met draadarmen in rood en geel
Bij kinderen kunnen de uitneembare apparaten die de kaakgroei sturen in kleur worden gekozen. Foto door Hondur, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Zijn aligners van internet veilig?

Door alle advertenties krijg ik deze vraag steeds vaker. Ik zeg het ronduit. Tanden verplaatsen zonder je mond te laten onderzoeken en zonder röntgenfoto is een serieus risico. Met een ontsteking rond de wortel, tandvleesziekte of een ingesloten tand kan het dragen van aligners het probleem versnellen. Zonder röntgenfoto kan niemand zien waar de wortel in het bot naartoe loopt.

Dan is er nog de begeleiding. In de orthodontie gebeurt het grootste deel van het werk tijdens de controles. Past het kapje niet, is een tand achtergebleven, is het tandvlees rood geworden? Dat zien we niet op een scherm maar door in de mond te kijken. Een aligners behandeling is geen product, het is een medisch traject onder toezicht van een tandarts. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie wijst in haar factsheet over mondgezondheid op hoe vaak tandvleesaandoeningen voorkomen en hoe belangrijk regelmatig onderzoek is.

Gipsen afdrukmodel van de bovenkaak met gehemelte en tandboog
Voor de digitale scan werden afdrukken zo in gips gegoten, bij sommige gevallen gebeurt dat nog steeds. Foto door Sterilgutassistentin, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Verschuiven tanden na de behandeling weer?

Dat kan. Veel mensen beginnen eraan zonder dat te weten. Tanden bewegen in het bot, en het bot heeft de neiging ze terug te trekken naar de oude plek tot het went aan de nieuwe. Daarom begint er na de behandeling een retentieperiode.

Er zijn twee manieren. Een dun draadje dat aan de binnenkant van de tanden wordt geplakt, dat noemen we een vaste retainer. En een doorzichtige retainer die je 's nachts draagt. De meeste patiënten adviseren we allebei. De nachtretainer moet soms jarenlang gedragen worden. Dat zeggen we vooraf, zodat niemand later verbaasd is.

Dun doorzichtig nachtkapje op een grijze ondergrond
Het doorzichtige kapje dat je 's nachts draagt, helpt de tanden op hun nieuwe plek te houden. Foto door Marchall, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Waarom verschilt de prijs van aligners per persoon?

Hier staat geen bedrag. De regels voor het promoten van gezondheidszorg in Turkije staan prijsvermelding niet toe, en bovendien verschilt het echt per persoon. Hoeveel kapjes nodig zijn, of er knopjes of bijslijpen nodig is, of er vooraf tandvlees- of vullingswerk moet gebeuren, hoe je de retentie regelt, het verandert allemaal het plan.

Vraag ook eens of de controles, de extra kapjes en de retentie erbij zitten. Als je die onderdelen niet apart bekijkt, is een vergelijking misleidend. Na het onderzoek geven wij je een schriftelijk plan, post voor post. Een soortgelijke redenering legden we uit in ons stuk over waarom de prijs van een implantaat verschilt, en in de orthodontie geldt hetzelfde.

Tandtechnicus aan een werktafel in het laboratorium, bezig met een gebitsmodel
Voor kapjes en apparaten is in het laboratorium zorgvuldig handwerk nodig. Foto door U.S. Air Force photo by Airman 1st Class Alexander Vasquez, Wikimedia Commons (Public domain)

Woon je in de buurt van een van onze klinieken, dan kun je het eerste consult daar doen. Voor de Europese kant van Istanbul lees je onze gids over de tandartspraktijk in Beyoğlu. Al onze behandelmogelijkheden staan op de pagina over aligners en orthodontie.

Close-up van een natuurlijke lach met rechte tanden, lippen en snor
Het doel is niet alleen rechte tanden, maar ook een beet waarin alles op de juiste plek staat. Foto door Roquex, Wikimedia Commons (CC0)

Veelgestelde vragen

Geven aligners of een gewone beugel sneller resultaat?

Bij lichte en matige scheefstand liggen de behandeltijden vaak dicht bij elkaar. Bij ingewikkelde gevallen is een gewone beugel soms beter voorspelbaar. Bij aligners bepaalt vooral het dragen van 20-22 uur per dag hoe snel het gaat.

Hoeveel uur per dag moet je aligners dragen?

Twintig tot tweeëntwintig uur per dag. Je haalt ze er alleen uit om te eten en je tanden te poetsen. Met aligners in is water het enige wat we aanraden te drinken.

Hoe lang duurt een aligners behandeling?

Bij een lichte scheefstand van de voortanden een paar maanden, bij gevallen waarin ook de beet verandert kan het meer dan een jaar worden. De precieze duur is pas bekend na het onderzoek en de digitale planning. Te weinig dragen verlengt de behandeling.

Doen aligners pijn?

De eerste een of twee dagen met een nieuw kapje voel je druk op de tanden. Dat gevoel gaat meestal vanzelf over. Het nieuwe kapje vlak voor het slapen indoen maakt de eerste dagen makkelijker.

Krijg je een lisp van aligners?

De eerste dagen kan er een lichte lisp zijn, vooral bij de s en de sj. De tong went meestal binnen een week. Wie presentaties geeft of veel belt, past zich ook snel aan.

Kunnen volwassenen een beugel of aligners nemen?

Ja, zolang tanden en bot gezond zijn, bestaat er geen leeftijdsgrens voor het verplaatsen van tanden. Bij tandvleesziekte wordt die eerst behandeld. De meeste volwassen patiënten kiezen voor aligners.

Zijn aligners van internet veilig?

Zonder onderzoek en röntgenfoto bestaat het risico dat problemen met wortels en tandvlees over het hoofd worden gezien. Omdat er geen controle door een tandarts is, merk je problemen laat op. Laat je dus altijd eerst onderzoeken voordat je begint.

Verschuiven tanden na de behandeling weer?

Zonder retentie kan dat. Daarom plakken we na de behandeling een dun vast draadje aan de binnenkant van de tanden of geven we een nachtretainer mee. Die nachtretainer moet soms lang gedragen worden.

Wat mag je niet eten met een beugel?

Harde noten, ijsblokjes, plakkerige snoepjes en kauwgom kunnen brackets losmaken. Appel en maïs kun je beter in kleine stukjes eten. Een afgebroken bracket kun je tot de afspraak met was beschermen.

Vanaf welke leeftijd gaat mijn kind naar de orthodontist?

Rond zeven jaar is een eerste beoordeling aan te raden. Op die leeftijd begint de behandeling meestal nog niet, we volgen de kaakgroei. Sommige problemen laten zich in de groeiperiode makkelijker sturen.

De bruid in spe keek uiteindelijk toch naar de röntgenfoto en liet de aligners van internet vallen. Bij een van de ondertanden zat een kleine ontsteking op de wortelpunt, die hebben we eerst behandeld. Toen ze haar kapjes kreeg, had ze weer haar telefoon in de hand. Dit keer geen advertentie, maar het ontwerp van de trouwkaart. "Dat is toch niet klaar voor de foto's, dokter?" Nee, zei ik, maar op de foto hoef je je mond niet meer met je hand te bedekken.

Stuur ons een foto van je gebit of, als je die hebt, je panoramische röntgenfoto. Dan bespreken we samen met onze tandarts of het een onzichtbare beugel of een gewone beugel wordt. Contactpagina

Tags

Delen

Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en vervangt geen diagnose of behandeling. Raadpleeg uw tandarts over uw klachten.

Auteur

Panorama Mond- en Tandgezondheid

Informatieve artikelen, geschreven door de tandartsen van onze klinieken in Haliç en Pendik.

Verder lezen

Wilt u een afspraak maken?

Neem contact met ons op voor een onderzoeksafspraak in onze kliniek in Haliç of Pendik.

Afspraak